Kuronga Rugare Rwechokwadi Nekodzero Dzevanhu muAsia

Kutarisa Dunhu Nekukurumidza

Asia, kondinendi yose yakazadzwa nechikafu chinopisa, chinonaka uye nhoroondo yemararamiro ane rugare.

Mutsika, vanhu vekuAsia vanobatanidzwa nekuda kwedu chikafu. Zvinozivikanwa kuti sarudzo yega yega huru, mamiriro ese ezvinhu asingakanganwiki anoitika patafura yekudyira. Masangano eruzhinji ekuAsia anogara achida kuungana pamwe chete kuti ataure nezvenyaya dzakakosha dzinobata hupenyu hwedu hwezuva nezuva.

Munhoroondo, kugara pamwe chete murunyararo kwaive mararamiro munyika zhinji dzeAsia. Semuenzaniso, kutengeserana kwenyika dzeAsia neGalleon kwakaitwa nenyika dzese dzemuAsia. Kana kuti kuumbwa kweMisimboti Mishanu yeKugara pamwe chete murunyararo muma1950, kwakawedzerwa panguva yeMusangano weBandung, waisanganisira nyika dzemuAfrica.

Rugare, munhoroondo yedunhu iri, harisi shoko chete ASI mararamiro. Kare kare nyika dzisati dzatanga kutonga uye hurumende dzehudzvanyiriri dzisati dzatanga, vanhu vekuAsia vakanga vagadzira nzira nemaitiro ekugara pamwe chete vachiwirirana. 

Nekuchinja kwezviitiko munguva pfupi yapfuura - kunetseka kwedemocracy pakati pekuwedzera kwehurumende dzehudzvanyiriri, kutyorwa kwekodzero dzevanhu, kuwedzera kwemauto munharaunda, uye kusawirirana kwenzvimbo - Asia inofanira kudzidza kubva munhoroondo yayo uye kufambisira mberi basa rekutsigira mukusimbisa hurongwa hwerunyararo.

Mamiriro ezvinhu munyika dzakasiyana-siyana mukondinendi anoratidza kuti chiuto nechisimba zvave zvakajairika sei kuhurumende dzakasiyana.

Chikamu 9 chebumbiro remitemo reJapan chinofanirwa kuve nechokwadi cherunyararo. Zvisinei, hurumende dzakasiyana dzakaedza kakawanda kudzosera shure chinyorwa ichi. Hurumende yakapindawo muzvibvumirano zvakasiyana zvemauto nedzimwe nyika dzakadai sePhilippines, US, Australia, UK, Italy, uye kunyange Indonesia. Japan iri kuita zviito zvemauto, kunyanya, kurovedza muviri kweBalikatan kwePhilippines nemauto edzimwe nyika, kunyanya US, kwakaitwa muSouth China Sea. Japan ndiyo ine nhamba huru yemasoja eUS muAsia nepasi rose muna 2026, ine nzvimbo dzinopfuura 120 dziri kushanda.

MuMyanmar, kupandukira hurumende kwakatevedzana kwakadzinga vagari vemo, kunyanya mapoka ezvizvarwa zvemuno akaita sevanhu veRohingya. Nharaunda dzave dzichitambura nekutyorwa kwekodzero dzevanhu, kumanikidzwa kupinda muchiuto, mhirizhonga yechisimba, uye kusagadzikana kwehupfumi.

Tarisa hurukuro yedu yatakaita munguva pfupi yapfuura nezveMyanmar.

Kusawirirana kwenzvimbo pakati peThailand neCambodia kwakaparadzanisa vagari venyika mbiri idzi. Kusawirirana uku kwenhoroondo hakusati kwagadziriswa kusvika nanhasi uye kwakonzera kufa kwevanhu vazhinji kubva kumativi ese maviri.

Philippines ine nhamba yechipiri yepamusoro yenzvimbo dzemauto eUS muAsia. NeChibvumirano chayo cheMutual Defense chakatangira muna 1951, nyika iyi yakasimbisa hukama hwayo husina kuenzana neUS. Kusvika pari zvino, Philippines yakapinda mune zvimwe zvibvumirano zvekuchengetedza neUS. Chibvumirano cheVashanyi (VFA) chinoita kuti mauto eUS adzivirirwe chero pakutyorwa kwemutemo kwakaitwa mukati mePhilippines; ndichowo musimboti wezvidzidzo zveBalikatan zvinoenderera mberi zvinosanganisirawo dzimwe nyika munguva pfupi yapfuura. Chibvumirano cheEnhanced Defense Cooperation (EDCA) chakasainwa kusimbisa mubatanidzwa pakati penyika mbiri idzi. EDCA yakabvumira mauto eUS kutenderera nekuwedzera kugara kwavo munyika, uye nepo nzvimbo dzekugara dzisingachabvumirwi, US yakabvumidzwa kuvaka nekushandisa nzvimbo. MuEDCA yakawedzerwa, nyika mbiri idzi dzakabvumirana kuwedzera nzvimbo dzeEDCA zvichibvumira mauto eUS kushandisa nzvimbo kunyangwe munzvimbo dzemuPhilippines. Kutyorwa kwekodzero dzevanhu kwakaonekwawo semhedzisiro yekuramba kuripo kwemauto eUS munyika, nenyaya dzekubata chibharo, kuponda, uye kudzingwa kwenharaunda.

Taiwan inewo mukana wakaenzana wekubatwa pakati pemakwikwi eUS neChina. China inoramba ichitora Taiwan senyika uye chinangwa chekuishandisa kana makwikwi ayo neUS akawedzera. Mutemo weUS weChina imwe chete unoti haibvumidze kuzvitonga kweTaiwan asi pasi peTaiwan Relations Act, US inotumira zvombo kuTaiwan uye yakakomberedza China nemasoja eUS.

Tarisa hurukuro yedu yatakaita munguva pfupi yapfuura nezveTaiwan pano.

Kukwikwidzana kweUS neChina kwagara kuri chikonzero chekusachengeteka kwenyika dzakawanda dzakapoteredza China. Hurumende dzave dzakakamurwa pamaonero adzo, asi dzichiri kutamba nenyika mbiri hombe.

Mamiriro ezvinhu munyika iyi akaisa hupenyu nemararamiro munjodzi. Nharaunda dziri kusangana nematambudziko ekuunganidza mauto munzvimbo iyi, kubva kumasoja ari munzvimbo iyi kusvika kumitambo yehondo muPacific.

TARIRO yedu ndeyekugadzira nzira dzakawanda dzinoenda kunyika ine rugare, kodzero dzevanhu, uye democracy. Hurumende dzinotevedzera hurongwa hwerunyararo kwete hwehondo, dzichitsigira kodzero dzevanhu uye democracy chaiyo.

 

ZVINODANWA ZVEDU

Tinoti makwikwi eUS neChina apere, uye kuti nyika dzizivise kuti hadzina divi radzinotsigira. 

Tinoda kuti pave nedemokrasi chaiyo kuti vanhu vanzwe uye kuti zvibvumirano pakati penyika zvakaenzana.

Tinokumbira hurumende kuti dzitsigire, dziremekedze, uye dzidzivirire kodzero dzevanhu.

Kushandira Rugare Rwechokwadi

World BEYOND War iri kuwedzera basa redu rerunyararo muAsia.

Parizvino, dunhu redu muJapan riri kuenderera mberi nemabasa aro erunyararo uye kuita basa rekubatana. Tichiita kuratidzira murunyararo nekuungana kunodzidzisa vanhu, kunyanya vechidiki, kuti zvinorevei kuumba hurongwa hwerunyararo senzira yekurwisa hurumende dzakawanda.

Tinobatsirawo mukugadzira mamwe mapuratifomu ekutsigira runyararo nekodzero dzevanhu kuti vakurukure mamiriro ezvinhu enyika, zvichikonzera kushanda pamwe chete pakati pevanovaka rugare mukuita mushandirapamwe padanho redunhu.

Unogona kutanga nekusaina yedu Chiziviso cheRunyararo.

Mishandirapamwe, Networks, uye Zvitsauko

Titeverei pama social media:

Nyorera kuti uwane ruzivo rutsva nezvebasa redu rekurwisa hondo muAsia yese:

Shanyirai peji redu reFacebook mugovane zvinhu zvedu. Dzvanyai peji redu reFacebook. pano.

Zvidzidzo zveWBW Asia

Mawebhusaiti eWBW Asia

2 Mavhidhiyo

Nhau Dzazvino uye Zvidzoreso

Unogona kuverenga pano zvinyorwa, nhau, nezvimwe zvinhu kubva mubasa redu munharaunda iyi. Kuti uwane mamwe mashoko neruzivo rutsva, tinya pano.

Taura nesu

Unogonawo kutibata kuburikidza nepeji redu reFacebook. pano.

Dudziro Kune Chero Mutauro