د ډیویډ سوسنسن لخوا، World BEYOND War، سپتمبر 9، 2021
د امریکا په عالي لیسو کې باید د ګوانتانامو په اړه کورسونه تدریس شي: په نړۍ کې څه ونه کړو، څنګه یې نور هم خراب نه کړو، او څنګه دا ناورین د ټولو شرمونو او بیا رغونې څخه هاخوا نه زیات کړو.
لکه څنګه چې موږ د کنفډریټ مجسمې ړنګوو او په ګوانتانامو کې د قربانیانو سره ظلم ته دوام ورکوو، زه حیران یم چې ایا په ۲۱۸۱ کال کې، که هالیوډ لا هم شتون درلود، نو د ګوانتانامو د بندیانو له نظره به یې فلمونه جوړ کړي وای پداسې حال کې چې د متحده ایالاتو حکومت په ۲۳۴۱ کال کې نوي او مختلف ظلمونه ترسره کول چې په زړورتیا سره ورسره مخ شول.
یعنې، خلک به کله پوه شي چې ستونزه په ظالمانه ډول ده، نه د ظلم ځانګړې خوند؟
د ګوانتانامو زندانونو موخه ظلم او خواشیني وه او ده. د جیفري میلر او مایکل بومګارنر په څیر نومونه باید په پنجرو کې د قربانیانو د بې رحمه کولو لپاره دایمي مترادفات شي. جګړه داسې انګیرل کیږي چې پای ته رسیدلې، د هغو زړو نارینه وو لپاره چې بې ګناه هلکان وو، دا ستونزمنه کوي چې "بیرته د جګړې ډګر" ته "بیرته راستانه شي" که چیرې د کیوبا څخه غلا شوي دوزخ څخه خوشې شي، مګر هیڅ شی هیڅکله معنی نه لري. موږ د ولسمشر #3 په لور یو ځکه چې د ګوانتانامو د تړلو ژمنې لومړی شوي وې، بیا هم دا چیغې وهي او غږ کوي، د خپلو قربانیانو او د هغوی د بندیانو سره ظلم کوي.
"موږ دلته مه هېروئ" د منصور عدیفي د کتاب سرلیک دی چې د هغه د ۱۹ کلنۍ څخه تر ۳۳ کلنۍ پورې د ژوند په اړه دی، کوم چې هغه په ګوانتانامو کې تېر کړ. هغه د هغه ځوان په توګه نه شو لیدل کیدی کله چې هغه لومړی تښتول شوی او شکنجه شوی و، او پرځای یې لیدل کیده - یا لږترلږه پلمه جوړه شوې وه - چې هغه د امریکا ضد یو مهم لوړ پوړی ترهګر و. دا د هغه د انسان په توګه لیدلو ته اړتیا نه درلوده، بالکل برعکس. او نه هم دا هیڅ معنی درلوده. هیڅکله هیڅ شواهد شتون نلري چې عدیفي هغه کس و چې هغه پرې تورن شوی و. د هغه ځینو بندیانو هغه ته وویل چې دوی پوهیږي چې دا دروغ دی. هغه هیڅکله په کوم جرم تورن نه شو. مګر په یو وخت کې د متحده ایالاتو حکومت پریکړه وکړه چې دا وښيي چې هغه د ترهګرۍ یو بل لوړ پوړی قوماندان دی، سره له دې چې د دې لپاره هیڅ شواهد شتون نلري، یا د دې وضاحت چې دوی څنګه کولی شي داسې یو کس په ناڅاپي ډول ونیسي پداسې حال کې چې تصور کوي چې هغه بل څوک دی.
د عدیفي کیسه د نورو ډېرو کسانو په څېر پیل کیږي. لومړی په افغانستان کې د سي آی اې له خوا ځورول شوی و: په تیاره کې له چت څخه ځړول شوی، بربنډ، وهل شوی، او برقي شاک ورکړل شوی و. بیا هغه په ګوانتانامو کې په یوه پنجره کې بند پاتې شو، نه پوهیده چې د ځمکې په کومه برخه کې دی او ولې. هغه یوازې پوهیده چې ساتونکي د لیونیانو په څیر چلند کوي، ویره لري او په داسې ژبه چیغې وهي چې هغه یې نشي ویلای. نور بندیان په مختلفو ژبو خبرې کولې او د یو بل باور کولو لپاره هیڅ دلیل نه درلود. غوره ساتونکي ډیر بد وو، او سره صلیب بدتر وو. داسې ښکاریده چې هیڅ حق نه و، پرته له ایګوانا څخه.
په هر فرصت کې، ساتونکو به بندیان وهل او وهل، یا به یې د شکنجې/پوښتنو یا یوازیتوب بند لپاره ایستل. دوی به یې له خوړو، اوبو، روغتیا پاملرنې یا د لمر څخه د ساتنې څخه محروم کړل. دوی به یې بربنډ کړل او "په غارونو کې یې تلاشي" وکړه. دوی به پر دوی او د دوی پر مذهب ملنډې وهلې.
خو د ادیفي کیسه د جګړې، د بندیانو د تنظیم او راټولولو او ټولو ډولونو مقاومت، تاوتریخوالي او نورو ډولونو ته د راټولولو کیسه ده. د دې ځینې نښې په پیل کې د هغه د معمول ګواښ په وړاندې د هغه په غیر معمولي غبرګون کې څرګندیږي چې خپله مور هلته راوړي او جنسي تیری پرې وکړي. ادیفي په دې ګواښ وخندل، په دې ډاډه و چې مور یې کولی شي ساتونکي په وهلو سره شکل ورکړي.
یو له هغو اصلي وسایلو څخه چې شتون یې درلود او کارول کېده د لوږې اعتصاب وو. عدیفي ته د کلونو لپاره په زور خواړه ورکول کېدل. نورې تاکتیکونه د پنجرې څخه د وتلو څخه انکار کول، د بې شمیره مسخره پوښتنو ځوابولو څخه انکار کول، په پنجره کې هرڅه ویجاړول، د څو ورځو تحقیقاتو لپاره د ترهګریزو فعالیتونو په اړه د کرکې ډک اعترافونه ایجاد کول او بیا یې په ګوته کول چې دا ټول جوړ شوي بې معنی دي، شور کول، او په ساتونکو باندې اوبه، پیشاب یا فاضله مواد اچول شامل وو.
هغه خلک چې د دې ځای اداره کول غوره کړل چې له بندیانو سره د انسانانو په څیر چلند وکړي، او د بندیانو د رول لوبولو لپاره یې ښه دنده ترسره کړه. ساتونکو او تحقیق کونکو به تقریبا په هرڅه باور کاوه: دا چې بندیان پټې وسلې یا د راډیو شبکه درلوده یا هر یو د اسامه بن لادن لوړ پوړی ملګری و - پرته له دې چې دوی بې ګناه وو. بې رحمه پوښتنې - ټوپونه، لاتونه، مات شوي پسلۍ او غاښونه، کنګل کول، د فشار حالتونه، د شور ماشینونه، څراغونه - به تر هغه وخته پورې دوام وکړي تر څو چې تاسو اعتراف نه کوئ چې دوی هر هغه څوک یاست چې تاسو یې وایئ، مګر بیا به تاسو د دې نامعلوم کس په اړه ډیر جزییات نه پوهیږئ که تاسو د دې نامعلوم کس په اړه ډیر معلومات نه لرئ نو تاسو به یې په بد حالت کې یاست.
موږ پوهیږو چې ځینو ساتونکو په ریښتیا سره فکر کاوه چې ټول بندیان لیوني قاتلان دي، ځکه چې ځینې وختونه به دوی په یو نوي ساتونکي باندې چل ولوباوه چې ویده شو او کله چې هغه راویښ شو نو یو بندیان یې نږدې کېښود. پایله یې یوازې ویره وه. مګر موږ دا هم پوهیږو چې دا یو انتخاب و چې یو ۱۹ کلن ځوان ته د لوړ پوړي جنرال په توګه وګورو. دا یو انتخاب و چې فرض کړو چې د کلونو او کلونو "بن لادن چیرته دی؟" وروسته هر هغه ځواب چې په حقیقت کې شتون درلود لاهم اړونده وي. دا د تاوتریخوالي کارولو انتخاب و. موږ پوهیږو چې دا د تاوتریخوالي کارولو انتخاب و ځکه چې په دریو عملونو کې د څو کلنې پراخې تجربې له امله.
په لومړي قانون کې، زندان له خپلو قربانیانو سره د شیطانانو په څیر چلند کاوه، شکنجه کول، برقې یې لټول، په منظم ډول وهل، له خوړو څخه محرومول، او داسې نور، حتی پداسې حال کې چې هڅه یې کوله بندیان د یو بل جاسوسي لپاره رشوت ورکړي. او پایله یې ډیری وخت تاوتریخوالی مقاومت و. یوه معنی چې کله ناکله د عدیفي لپاره د یو څه ټپي کیدو کمولو لپاره کار کاوه هغه د بریر ریبیټ په څیر د هغې غوښتنه کول وو. یوازې د هغه د ژورې غوښتنې په څرګندولو سره چې هلته ایښودل شوي لوړ غږ ویکیوم کلینرونه چیغې وهل، نه پاکول، مګر د ساعت په اوږدو کې دومره شور کول چې سړی خبرې یا فکر نشي کولی، ایا هغه له دوی څخه جلا شو؟
بندیانو منظم او دسیسه جوړه کړه. دوی دوزخ پورته کړ تر هغه چې تحقیق کونکو د دوی د یو کس شکنجه کول ودرول. دوی په ګډه جنرال میلر په مخ باندې د چټلیو او پیشابونو وهلو دمخه په ځای کې راښکل. دوی خپل پنجرې ماتې کړې، تشنابونه یې وویشتل، او وښودله چې څنګه دوی کولی شي د فرش له سوري څخه وتښتي. دوی د ډله ایزې لوږې برید وکړ. دوی د متحده ایالاتو اردو ته خورا ډیر کار ورکړ - مګر بیا، ایا دا هغه څه دي چې اردو یې نه غوښتل؟
عدیفي شپږ کاله له خپلې کورنۍ سره له اړیکې پرته تېر کړل. هغه د خپلو شکنجه کونکو دومره دښمن شو چې هغه د سپتمبر د یوولسمې د جرمونو ستاینه وکړه او ژمنه یې وکړه چې که له امریکا ووځي نو له هغه سره به وجنګیږي.
په دوهم قانون کې، وروسته له هغه چې بارک اوباما ولسمشر شو او د ګوانتانامو د تړلو ژمنه یې وکړه مګر هغه یې ونه تړله، عدیفي ته د وکیل کیدو اجازه ورکړل شوه. وکیل ورسره د یو انسان په څیر چلند وکړ - مګر یوازې وروسته له هغه چې د هغه سره د لیدو لپاره ویره درلوده او باور یې نه درلود چې هغه سم کس سره ګوري؛ عدیفي د هغه د بیان سره سم د بدترین څخه بدتر نه و.
او زندان بدل شو. دا په اصل کې یو معیاري زندان شو، کوم چې دومره لوړ و چې بندیان به د خوښۍ لپاره چیغې وهلې. دوی ته اجازه ورکړل شوه چې په عامو ځایونو کې کښیني او له یو بل سره خبرې وکړي. دوی ته اجازه ورکړل شوه چې کتابونه، تلویزیونونه او د هنري پروژو لپاره د کارت بورډ ټوټې ولري. دوی ته اجازه ورکړل شوه چې زده کړه وکړي، او بهر تفریحي سیمې ته لاړ شي چې اسمان لیدل کیږي. او پایله دا شوه چې دوی اړتیا نه درلوده چې جګړه وکړي او مقاومت وکړي او ټول وخت وهل شي. د ساتونکو په منځ کې غمجن کسان ډیر لږ کار ته پاتې وو. عدیفي انګلیسي، سوداګري او هنر زده کړل. بندیانو او ساتونکو ملګرتیاوې ټینګې کړې.
په دریم قانون کې، د هیڅ شی په ځواب کې، ظاهرا د امر د بدلون له امله، زاړه قوانین او ظلم بیا معرفي شو، او بندیانو د پخوا په څیر غبرګون وښود، بیرته د لوږې اعتصاب ته، او کله چې په قصدي ډول قرآن ته زیان رسولو سره وهڅول شول، بیرته تاوتریخوالي ته مخه کړه. ساتونکو ټولې هغه هنري پروژې ویجاړې کړې چې بندیانو جوړې کړې وې. او د متحده ایالاتو حکومت وړاندیز وکړ چې که چیرې عدیفي په محکمه کې د بل بندی په وړاندې په بې ایمانۍ سره شاهدي ورکړي، نو هغه به پریږدي. هغه انکار وکړ.
کله چې منصور عدیفي بالاخره خوشې شو، نو دا د هیڅ بخښنې پرته نه وه، پرته له دې چې د ډګروال له خوا په غیر رسمي ډول ومنل شوه چې هغه بې ګناه دی، او هغه د هغه ځای ته په زور سره خوشې شو چې هغه یې نه پیژني، سربیا، ګنډل شوی، سترګې یې تړل شوي، پوښل شوی، غوږونه یې تړل شوي او په زنځیرونو کې تړل شوي وو. هیڅ شی نه دی زده شوی، ځکه چې د ټولې سوداګرۍ هدف له پیل څخه د هر څه زده کولو څخه ډډه کول شامل وو.
