Ndi David Swanson, World BEYOND War, October 9, 2026
Mphoto ya Nobel Peace yangoperekedwa kumene kwa Navi Pillay yemwe sanaperekedwe, monga wopambana chaka chatha, akupempha asilikali akuluakulu padziko lonse kuti aukire dziko lake. Komanso sakuchita nkhondo, monga momwe anthu osiyanasiyana omwe adapambana kale adachitira. Komanso sali, monga anthu osiyanasiyana omwe adalandira kale, wogwira ntchito yothandiza anthu m'munda wosagwirizana ndi nkhondo. Ndipotu, Navi Pillay wakhala akudziwika kuti akupititsa patsogolo mtendere. Mu 2025 adapatsidwa mphoto ya Sydney Peace Prize ku Australia. Bungwe lomwe limapereka mphoto imeneyo linati:
"Woweruza Pillay wachita gawo lofunika kwambiri poletsa kukwera kwa dziko lonse kwa chilango cha milandu yankhondo ndi milandu yotsutsana ndi anthu, kulimbikitsa kuti anthu aziyankha mlandu, kulamulira malamulo, ndi kuteteza ulemu wa anthu - kuyambira ku South Africa mpaka ku Sri Lanka, Rwanda mpaka ku Myanmar, ndi Palestina Territory. Wagwira ntchito yokhudza chilungamo pakati pa mikangano yankhanza kwambiri ya anthu. Atavomereza kusankhidwa kwa Mphoto ya Mtendere ya ku Sydney mu 2025, Navi Pillay anati: 'Mphoto iyi si yanga yokha. Ndi ya onse omwe, m'zaka zambiri ndi m'makontinenti, akhala akutsutsa kusalungama - nthawi zambiri pamtengo waukulu. Ndi ya aliyense wopulumuka amene adapeza kulimba mtima kochitira umboni, kwa aliyense woteteza ufulu wa anthu amene amakhalabe wolimba ngakhale akuopsezedwa ndi udani, komanso kwa wachinyamata aliyense amene amayesetsa kukhulupirira dziko labwino komanso lolungama.'"
Pillay wakhala wolimbikitsa kwambiri ulamuliro wa lamulo m'malo mwa ulamuliro wa kupha anthu ambiri, ndipo ntchito yake yatchulidwa ndi olimbikitsa mtendere mu Palestine ndi kuchotsedwa kwa ma drone okhala ndi zidaKuzindikira munthu amene ntchito yake inathetsa zoopsa za Zionism ndi chizindikiro cholimbikitsa kuchokera ku Komiti ya Nobel. Kodi Pillay ndi "munthu amene wachita bwino kwambiri kapena ntchito yabwino kwambiri yothandizana pakati pa mayiko, kuthetsa kapena kuchepetsa magulu ankhondo omwe ali ndi mphamvu komanso kuchita ndi kulimbikitsa misonkhano yamtendere," monga momwe Alfred Nobel amafunira? Lingaliroli silili lopusa, monga momwe zinalili m'zaka zambiri. Mu utsogoleri wa chaka chino, panalinso ndemanga zopanda pake. kukankhira kuti Donald Trump alandire mphotho ya nkhondo yake yolimbana ndi Iran.
Iyi ndi nthawi yachiwiri m'zaka zitatu kuti mphotoyo ipite kwa munthu woyenera. Mu 2024, mphotoyo inalinso kwenikweni zokhudzana ndi mtendereKomiti ya Nobel nthawi zambiri yapereka mphoto ya mtendere kwa anthu akuluakulu omwe amapanga nkhondo, komanso kwa anthu ochita zabwino omwe ntchito zawo m'magawo osiyanasiyana sizinali zogwirizana ndi kuthetsa nkhondo. Nthawi zambiri yaperekanso mphoto kwa otsutsa ndi ozunzidwa ndi zigawenga za ufumu wa Kumadzulo. Koma sinaperekepo mphoto kwa ochirikiza nkhondo ndi boma lachifashisti. Trump sakanapatsidwa mphotoyo mwachindunji. Kupereka mphoto ya mtendere kwa munthu amene anapempha Trump kuti aukire dziko lake m'chaka chatha kunali koonekeratu. kuyesa kuti achite zomwe zingatheke pomupatsa Trump mphothoyo yekha.
Opambana ambiri m'zaka zaposachedwa akhala anthu omwe adachita zinthu zabwino zomwe zinalibe chochita ndi ntchito yoyenera (Kailash Satyarthi ndi Malala Yousafzai kulimbikitsa maphunziro, Liu Xiaobo chifukwa cha ziwonetsero ku China, Gulu Lotsogola Pa Zosintha Kwanyengo (IPCC) ndi Albert Arnold (Al) Gore Jr. zotsutsana ndi kusintha kwa nyengo, Muhammad Yunus ndi Bank Grameen za chitukuko cha zachuma, ndi zina zotero) kapena anthu omwe adachita nawo zankhondo ndipo akanatsutsa kuthetsa kapena kuchepetsa asilikali oima ngati atafunsidwa, ndipo mmodzi wa iwo adanena izi povomereza (European Union, Barack Obama, etc.). Zachidziwikire, Henry Kissinger amakumbukiridwa ngati wopambana pa Nobel Peace, pomwe Gandhi sanayesedwe.
Komiti ya Nobel idakwiyitsa Trump chifukwa idapereka mphotho kwa Purezidenti wa US Barack Obama yemwe, atapereka mawu okhawo ovomerezeka a Nobel Peace Prize, adapita ku Hiroshima ndipo. adauza aliyense pamenepo, kuphatikizapo opulumuka mabomba a nyukiliya amene pambuyo pake adzalandira mphothoyo, kuti zida za nyukiliya sizidzachotsedwa m’nthaŵi ya moyo wake. Kenako anayamba kuchita malonda omwe ankawadziwa bwino nthano zolimbikitsa nkhondo.
Zaka zitatu zapitazo Komiti ya Nobel idapereka mphoto mphoto yamtendere Izi zinapangitsa kuti Iran ikhale ngati Venezuela. Kuyambira nthawi imeneyo, taona Iran ikuphulitsidwa ndi kuopsezedwa ndi anthu ochirikiza chitukuko cha Kumadzulo. Sizikanakhala zodabwitsa kuti mphoto ya chaka chino ipite kwa munthu wina wozunzidwa ndi boma la Cuba kapena Russia, China kapena North Korea, Greenland kapena mwina mwezi - cholinga chatsopano cha Pentagon. Kuti mphotoyo ipite kwa munthu amene wakhala akuchirikiza ulamuliro wa malamulo motsutsana ndi nkhondo ndi kuphedwa kwa anthu ambiri ndi sitepe yaikulu yopita patsogolo. Kodi izi zidzathandiza kutsogolera Mphoto za Mtendere za Nobel zamtsogolo kupita ku mtendere, mpaka kufika poti tsiku lina zidzaperekedwa kwa omwe amalimbikitsa kuthetsedwa kwa nkhondo? Kapena kodi zidzasunga mphotoyo kukhala yolemekezeka chifukwa nthawi zina imagwiritsidwa ntchito kupititsa patsogolo cholinga cha ufumu? Nthawi idzatiuza.
Mphoto zomwe zatifikitsa pano zakhala zosakanikirana kwambiri. Mu 2022, poyang'ana nkhani za tsikulo, panalibe kukayikira kuti Komitiyi ipeza njira yoti iyang'ane Ukraine. Koma idapewa aliyense amene akufuna kuchepetsa chiopsezo cha nkhondo yaying'ono panthawiyo yomwe ikukula kapena kupanga chiwonongeko cha nyukiliya. Inapewa aliyense wotsutsana ndi mbali zonse ziwiri za nkhondoyi, kapena aliyense wolimbikitsa kuletsa nkhondo kapena kukambirana kapena kuchotsa zida. Siinapange chisankho chomwe munthu angayembekezere chosankha mdani wa Russia ku Russia ndi mdani wa Ukraine ku Ukraine. M'malo mwake, Komiti ya Nobel inasankha olimbikitsa ufulu wa anthu ndi demokalase ku Belarus, Russia, ndi Ukraine. Koma gulu la ku Ukraine linadziwika chifukwa "chochita khama pozindikira ndi kulemba milandu yankhondo ya ku Russia motsutsana ndi anthu wamba aku Ukraine," osatchula nkhondo ngati mlandu kapena kuthekera kuti mbali ya ku Ukraine ya nkhondoyo inali kuchita nkhanza. Komiti ya Nobel mwina idaphunzira kuchokera ku zomwe Amnesty International idakumana nazo zodzudzulidwa kwambiri chifukwa cholemba milandu yankhondo ndi mbali ya ku Ukraine.
Mu 2021 mphothoyo idapita kwa omenyera ufulu wachibadwidwe ku Russia ndi ku Philippines. Mu 2020 mphothoyo idapita ku World Food Programme. Mu 2019 mphotho idapita kwa Purezidenti waku Ethiopia ndipo adanenanso ubale wina ndi mtendere chifukwa adachita nawo mgwirizano wamtendere. Koma iye anali pulezidenti ndi mkulu wa asilikali ndipo sankafuna ndalama kapena thandizo lililonse. Anachitapo ziwawa zamtundu uliwonse komanso kuphwanya ufulu wachibadwidwe, kotero kuti woyimira ufulu wa anthu m'dziko lake alandire mphotho ngati ubale wa boma la US ndi dzikolo usintha.
Mphoto ya 2018 siinapite pambuyo pa nkhondo yokha, koma idatsata nkhanza zogonana pankhondo. Osati zoipa, tikulankhula. Mphoto ya 2013 idapita pambuyo pa zida za mankhwala. Koma kubwerera m’mbuyo kupyola zaka zambiri, tikuwona chizoloŵezi chofala chopereka mphoto yamtendere kwa anthu enieni kapena ochirikiza zifukwa zabwino zomwe sizili mtendere, komanso mchitidwe wogwiritsa ntchito mphoto chifukwa cha ndale za Kumadzulo zomwe zimadana ndi mtendere. Ngakhale kuti mutu uliwonse ukhoza kukhala wokhudzana ndi nkhondo ndi mtendere, kupewa zolimbikitsa mtendere mwadala kumaphonya cholinga cha mphotho yomwe Alfred Nobel adapanga komanso mphamvu ya Bertha von Suttner.
Mphotho ya Mtendere wa Nobel idasinthidwa kukhala mphotho ya zinthu zabwino zomwe sizimakhumudwitsa chikhalidwe chodzipereka kunkhondo yosatha. Yapatsidwa mphoto chifukwa cha utolankhani, ntchito yolimbana ndi njala, kuteteza ufulu wa ana kapena ufulu wa amayi, kuphunzitsa za kusintha kwa nyengo, ndi kutsutsana ndi umphawi. Zonsezi ndi zifukwa zabwino ndipo zonse zikhoza kugwirizanitsidwa ndi nkhondo ndi mtendere. Koma zifukwa izi ziyenera kupita kukapeza mphoto zawo.
Mphoto ya Mtendere ya Nobel ndi yodzipereka kwambiri popereka mphoto kwa akuluakulu amphamvu komanso kupewa kuchita zinthu zolimbikitsa mtendere kotero kuti nthawi zambiri imaperekedwa kwa anthu omwe amasewera nkhondo, kuphatikizapo Abiy Ahmed, Juan Manuel Santos, European Union, ndi Barack Obama, pakati pa ena. Nthawi zina mphotoyo imapita kwa otsutsa mbali ina ya nkhondo, kupititsa patsogolo lingaliro lokonzanso ngakhale pamene nkhondo ikupitirira. Mphoto izi zayandikira kwambiri cholinga chomwe mphotoyo inapangidwira, ndipo zikuphatikizapo mphoto za 2017, 2018, ndi 2024.
Mphothoyi yagwiritsidwanso ntchito kupititsa patsogolo nkhani zabodza za ena mwa opanga nkhondo akuluakulu padziko lonse lapansi. Mphotho monga ya 2023 ndi 2025 yagwiritsidwa ntchito kutsutsa kuphwanya ufulu wa anthu m'maiko omwe si a Kumadzulo komwe kumayang'aniridwa ndi nkhani zofalitsa ndalama zothandizira zida za mayiko a Kumadzulo. Mbiriyi imalola atolankhani aku Kumadzulo chaka chilichonse kuganiza asanalengeze ngati mphotoyo idzapita ku mitu yomwe amakonda kwambiri yofalitsa nkhani zabodza, monga Alexei Navalny. Kupereka mphoto sikunachite kalikonse m'zaka zaposachedwa kuti kuchepetsa kutentha, ndipo mwina achita zosiyana, ndi mphoto zopita kwa otsutsa boma la Russia nkhondo isanayambe ku Ukraine.
Mu 2021, panthawi yomwe wogulitsa zida zazikulu kwambiri padziko lonse lapansi, oyambitsa nkhondo pafupipafupi, otumiza magulu ankhondo kupita kumayiko akunja, mdani wamkulu wa Khothi Lalikulu Lapadziko Lonse komanso malamulo pamilandu yapadziko lonse lapansi, komanso wochirikiza maboma opondereza. Boma la US - linali kulengeza magawano pakati pa zomwe zimatchedwa demokalase ndi zopanda demokalase, Komiti ya Nobel idasankha kutero. kuponyera gasi pamoto, kulengeza:
"Kuyambira pomwe idakhazikitsidwa mu 1993, Novaja Gazeta yafalitsa nkhani zotsutsa nkhani kuyambira katangale, ziwawa za apolisi, kumangidwa kosaloledwa, chinyengo pamasankho ndi 'mafakitole' mpaka kugwiritsa ntchito asitikali aku Russia mkati ndi kunja kwa Russia. Otsutsa a Novaja Gazeta ayankha mwankhanza, kuopseza, chiwawa, ndi kupha.
Anapatsidwanso mphotho chaka chimenecho anali mtolankhani wochokera ku Philippines yemwe adathandizidwa kale ndi CNN komanso ndi boma la US, kwenikweni ndi bungwe la boma la United States nthawi zambiri limapereka ndalama zothandizira kulanda boma.
Kuti nthawi zonse pamakhala osankhidwa ambiri omwe amakwaniritsa zofuna za Alfred Nobel chaka chilichonse ndipo akadatha kupatsidwa Mphotho ya Mtendere wa Nobel adakhazikitsidwa ndi malemu womenyera mtendere ku Norway. Fredrik Heffermehl komanso ndi Mphotho Yothetsa Nkhondo. World BEYOND War adapanga Mphotho za War Abolisher kudzaza kusiyana komwe kunasiyidwa ndi Komiti ya Nobel yosiya mobwerezabwereza chifukwa chothetsa nkhondo.
Mphoto ya chaka chino ndi kusintha kwakukulu. Komiti ya Nobel akutiuza "Mtendere Umafuna Chilungamo." Ndi zoonadi. Umafunanso kulimbikitsa mtendere. Tsiku lina ntchito imeneyo ingalandirenso mphotho ya mtendere.




Yankho Limodzi
David - zikomo chifukwa cha nkhani yabwino kwambiri.
Popanda kufuna kunyalanyaza ubwino wa Navi Pillay monga wopambana mphoto ya mtendere ya Nobel chaka chino, palibe munthu wamoyo amene wachita zambiri polimbikitsa ndi kukulitsa malamulo apadziko lonse ndi mabungwe apadziko lonse kuposa Richard Falk, pulofesa wopuma pantchito ku Princeton University yemwe, ali ndi zaka 95, akupitiliza ntchito yake monga wophunzira komanso womenyera ufulu. Wasankhidwa mobwerezabwereza, kuphatikizapo mphoto ya chaka chino. Fredrik Heffermehl, yemwe anamwalira, mu kafukufuku wake wovuta, The Real Nobel Peace Prize (Oslo, 2023) adati Falk ayenera kuti adalandira mphothoyo kale mu 1973, m'malo mwa Kissinger ndi Le Duc Tho (omwe anakana kulandira mphothoyo).
Wapampando wa komiti Jørgen Watne Frydnes adatchula mu chilengezo cha dzulo kuti mphotho ya chaka chino ikugwirizana ndi zomwe Alfred Nobel adalemba mu chifuniro chake koma sanatchule gawo lofunika kwambiri, monga kuyesetsa 'kuthetsa kapena kuchepetsa magulu ankhondo omwe ali okhazikika'. Malamulo apadziko lonse lapansi ndi mabungwe apadziko lonse lapansi ndi mankhwala oletsa zida zankhondo ndi zankhondo ndipo kutsatira ndi kulimbikitsa kwawo kumachepetsa udindo wa zida ndi nkhondo m'nkhani zapadziko lonse lapansi. Izi ndi zomwe Falk wakhala akutsutsa moyo wake wonse (zikuoneka kuti si Pillay kwenikweni). Chidwi cha Falk pa dongosolo lapadziko lonse lapansi ndi kusintha kwa UN (ndi kutsutsa nkhondo zambiri zankhanza, makamaka ndi US) zimapangitsa ntchito yake kukhala pafupi ndi lingaliro la Nobel kuposa la Pillay. Komanso, popeza US motsogozedwa ndi Purezidenti Trump ndiye wowononga kwambiri malamulo ndi mabungwe apadziko lonse lapansi (ndipo ndiye wolimbikitsa kwambiri nkhondo ndi zankhondo komanso lingaliro lakuti 'mphamvu ndi yolondola'), zikanakhala nthawi yoyenera kuti Falk aphatikizidwe mu mphotho ya chaka chino. Komitiyi yapanga zisankho zolimba mtima kale, koma sizinali choncho pa nthawiyi.