Rearmament ကိုဆန့်ကျင်သော ဥရောပသိပ္ပံပညာရှင်များ- ကြေငြာချက်တစ်ခု

Carlo Rovelli၊ Flavio Del Santo နှင့် အောက်ဖော်ပြပါ သိပ္ပံပညာရှင်များ ၊ မတ်လ 13၊ 2025 ၊

စစ်ဘက်ဆိုင်ရာနည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သည့် နယ်ပယ်များတွင် ပါ၀င်နေသည့် သိပ္ပံပညာရှင်များ အနေဖြင့် ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘေးအန္တရာယ်များကို နိုင်ငံသားများ သိရှိကြသည့်အတိုင်း ပညာတတ်များ အနေဖြင့် ဥရောပ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ကျင့်သုံးမှု တောင်းဆိုမှုကို ဆန့်ကျင်သည့် ဆန္ဒရှိသူတိုင်း၏ ကျင့်ဝတ်နှင့် နိုင်ငံသားတို့၏ တာဝန်ဖြစ်သည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ ယုံကြည်ပါသည်။ ရုတ်ခြည်း စစ်အင်အားသုံးခြင်းသည် ငြိမ်းချမ်းရေးကို မထိန်းသိမ်းနိုင်ပါ။ စစ်ကိုဦးတည်တယ်။

ကျွန်ုပ်တို့၏ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များက ၎င်းတို့သည် စွပ်စွဲခံထားရသော အနောက်တိုင်းတန်ဖိုးများကို ခုခံကာကွယ်ရန် အဆင်သင့်ဖြစ်နေပြီဟု ဆိုကြသည်။ လူ့အသက်၏ စကြဝဠာတန်ဖိုးကို ကာကွယ်ရန် အဆင်သင့်ဖြစ်ပြီလား။ ကမ္ဘာတဝှမ်းမှာ ပဋိပက္ခတွေ မြင့်တက်လာနေပါတယ်။ ကုလသမဂ္ဂ (2023) အရ လူသားမျိုးနွယ်စု၏ လေးပုံတစ်ပုံသည် လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခဒဏ်ခံရသော ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ကာကွယ်ရေးအခြေခံမူများနှင့်အညီ နေတိုးနိုင်ငံများမှ ထောက်ပံ့ပေးထားသော ရုရှားနှင့် ယူကရိန်းကြား စစ်ပွဲတွင် အသေအပျောက် တစ်သန်းခန့် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အနောက်အုပ်စုက ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော အစ္စရေးစစ်တပ်မှ ပါလက်စတိုင်းလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုအန္တရာယ်ကို နိုင်ငံတကာတရားရုံးက အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ အာဖရိက၏ တွင်းထွက်သယံဇာတများအပေါ် အကျိုးစီးပွားများကြောင့် လှုံ့ဆော်ပေးသော ဆူဒန်၊ သို့မဟုတ် ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ ကဲ့သို့သော အာဖရိကတွင် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သောစစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။ နျူကလီးယားကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာကပ်ဘေး၏အန္တရာယ်များကိုတိုင်းတာသည့် "အနုမြူသိပ္ပံပညာရှင်များ၏ညဥ့်အချိန်ဇယား" သည်ယနေ့ကဲ့သို့မြင့်မားသောအန္တရာယ်ကိုမှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းမရှိပါ။

ယူကရိန်းအပေါ် ရုရှား၏တိုက်ခိုက်မှုနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ မကြာသေးမီက ပြန်လည်နေရာချထားခြင်းကြောင့် ကြောက်လန့်သဖြင့် ဥရောပသည် ဘေးဖယ်ထားသည်ဟု ခံစားရပြီး ၎င်း၏ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် သာယာဝပြောရေးကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည်ကိုလည်း စိုးရိမ်လျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံရေးသမားများသည် သေမင်းနှင့် ပျက်စီးခြင်းဆိုင်ရာ ကိရိယာများ ပိုမိုထုတ်လုပ်ရန် ကြီးမားလှသော အရင်းအမြစ်များစွာကို တိုက်ကြီးစကေးဖြင့် စည်းရုံးရန် ဆော်သြမှုဖြင့် နိုင်ငံရေးသမားများသည် အမြင်တိုသည့်ပုံစံဖြင့် တုံ့ပြန်ကြသည်။ 4 ခုနှစ် မတ်လ 2025 ရက်နေ့တွင် ဥရောပကော်မရှင် ဥက္ကဌ Ursula von der Leyen က "ဥရောပသည် အဆင်သင့်ဖြစ်ပြီး လိုအပ်သော အရှိန်နှင့် ရည်မှန်းချက်များဖြင့် လုပ်ဆောင်နိုင်ပြီ" ဟု "ReArm Europe Plan" ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ […] ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော အရင်းအမြစ်များနှင့် နိုင်ငံရေးသမားများနှင့် မီဒီယာများအပေါ် သြဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိသော စစ်ဘက်လုပ်ငန်းသည် ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ကြမ်းတမ်းသော ဇာတ်ကြောင်းတစ်ခု၏ မီးကို ထိုးနှက်လျက်ရှိသည်။ ရုရှားနိုင်ငံသည် အီတလီတစ်နိုင်ငံတည်းထက် ဂျီဒီပီထက် နိမ့်ပါးနေကြောင်း အဆင်ပြေစွာ လျစ်လျူရှုကာ "ရုရှားကိုကြောက်ရွံ့ခြင်း" သည် bogeyman အဖြစ် နှိုးဆော်ထားသည်။ ရုရှားသည် ၎င်း၏ ယခင်ဂြိုလ်တု Kiev ကို ယူဆောင်နိုင်စွမ်းမရှိသည့်တိုင် ဘာလင်၊ ပဲရစ်နှင့် ဝါဆောတို့ကို ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခုအဖြစ် ဥရောပဆီသို့ ချဲ့ထွင်ရန် ရည်မှန်းထားသည်ဟု နိုင်ငံရေးသမားများက လုံးဝမခိုင်လုံဘဲ ပြောဆိုနေကြသည်။ ကြီးမားသော အကြောက်တရားကို လှုံ့ဆော်ပေးခြင်းဖြင့် စစ်ဝါဒဖြန့်ကျက်ခြင်းကို အမြဲတမ်း မွေးမြူထားသည်။ သံခင်းတမန်ခင်းအားဖြင့် ဥရောပသည် ၎င်း၏ ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေးသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိနိုင်ပြီး ရုရှားနှင့် ပူးပေါင်းကာ ယူကရိန်းအရေးကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသည်။

ငြိမ်းချမ်းရေးသည် တစ်ဖက်ကို နိုင်နင်းခြင်းအပေါ် မူတည်သည်ဟူသော အယူအဆသည် တိုးမြင့်ခြင်းဆီသို့သာ ဦးတည်ပြီး တိုးမြင့်လာခြင်းသည် စစ်ပွဲဆီသို့ ဦးတည်သွားစေသည်။ စစ်အေးတိုက်ပွဲသည် 'ပူပြင်းသော' စစ်ပွဲမဟုတ်ခဲ့ဘဲ နှစ်ဖက်စလုံးမှ ပညာရှိနိုင်ငံရေးသမားများသည် ၎င်းတို့၏ ပြင်းထန်သော အယူဝါဒကွဲလွဲမှုများနှင့် ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ “နိယာမမေးခွန်းများ” ကို ကျော်လွှားနိုင်ပြီး ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ နျူကလီးယားလက်နက်များကို သိသိသာသာ မျှတစွာ လျှော့ချရေးအပေါ် သဘောတူခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်နှင့် ဆိုဗီယက်ယူနီယံတို့ကြား နျူကလီးယားသဘောတူစာချုပ်များသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နျူကလီးယားလက်နက်တိုက်များ၏ 80% ပျက်စီးသွားစေသည်။ နှစ်ဘက်လုံးရှိ သိပ္ပံပညာရှင်များနှင့် ပညာတတ်များသည် နိုင်ငံရေးသမားများကို ဆင်ခြင်တုံတရား လျော့ပါးစေရေးဆီသို့ တွန်းအားပေးရာတွင် အသိအမှတ်ပြုသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ 1955 ခုနှစ်တွင် 20 ရာစု၏ အထင်ရှားဆုံး ဒဿနပညာရှင်၊ သင်္ချာပညာရှင်နှင့် စာပေဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုရှင် Bertrand Russell နှင့် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုရှင် Albert Einstein တို့သည် သြဇာကြီးမားသော ကြေငြာစာတမ်းကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြပြီး Pugwash Conference တွင် နှစ်ဖက်စလုံး၏ လှုံ့ဆော်မှုဖြင့် သိပ္ပံပညာရှင်များ၊ Russell သည် 1959 ခုနှစ်တွင် သားစဉ်မြေးဆက်အတွက် စာတစ်စောင်ချန်ထားခဲ့ရန် တောင်းဆိုသောအခါ သူဤသို့ပြန်ပြောခဲ့သည်– “ဒီကမ္ဘာကြီးမှာ ပိုပိုပြီးရင်းနှီးလာတယ်၊ တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် သည်းခံတတ်ဖို့ သင်ယူရမယ်၊ မကြိုက်တဲ့အရာတွေကို လူတစ်ချို့က သည်းမခံနိုင်အောင် သင်ယူရမယ်။ သည်းခံခြင်းဟူသည် ဤကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ လူသားများ ဆက်လက်ရှင်သန်ရန် လုံးဝအရေးကြီးပါသည်။” ဤပညာရှိ ဉာဏ်ပညာအမွေကို ကျွန်ုပ်တို့ ဆုပ်ကိုင်ထားသင့်သည်။

ကြီးမားသော စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုများကြောင့် ကြီးမားသော ပဋိပက္ခများသည် အမြဲတမ်း ရှေ့တွင်ရှိနေသည်။ 2009 ခုနှစ်မှစ၍ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စစ်အသုံးစရိတ်သည် နှစ်စဉ် မကြုံစဖူး စံချိန်တင်အဆင့်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး 2024 ခုနှစ်၏ အသုံးစရိတ်သည် တစ်ချိန်လုံး အမြင့်ဆုံး ဒေါ်လာ 2443 ဘီလီယံအထိ ရှိခဲ့သည်။ “ReArm Europe Plan” သည် စစ်အသုံးစရိတ်အတွက် ယူရို ၈၀၀ ဘီလီယံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ဥရောပကို ကတိပြုထားသည်။ လက်ရှိအမေရိကန်သမ္မတနှင့် လက်ရှိရုရှားသမ္မတနှစ်ဦးစလုံးသည် ဆက်ဆံရေးပုံမှန်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးနှင့် ဟန်ချက်ညီသော စစ်ရေးလျှော့ချရေးအတွက် ဆွေးနွေးပွဲများစတင်ရန် အဆင်သင့်ဖြစ်ကြောင်း မကြာသေးမီက ပြောကြားခဲ့သည်။ တရုတ်သမ္မတသည် တင်းမာမှုများ လျှော့ချရန်နှင့် ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှု စိတ်ဓာတ်မှ ပူးပေါင်းပါဝင်မှု 'အနိုင်ရ' စိတ်ဓာတ်သို့ ကူးပြောင်းရန် အကြိမ်ကြိမ် တောင်းဆိုနေပါသည်။ ဒါက သွားရမယ့် လမ်းကြောင်းပါ။ ယခုဥရောပသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကတည်းက မမြင်နိုင်သော စစ်ရေးအသုံးစရိတ်အသစ်များဖြင့် စစ်ပွဲအတွက် ပြင်ဆင်နေပါသည်။ အခုဥရောပက ဓားရှည်တွေ အလွတ်ရနေတယ်လို့ ခံစားရလား။

လူသားမျိုးနွယ်သည် ကြီးမားသောကမ္ဘာ့စိန်ခေါ်မှုများကို ရင်ဆိုင်နေရသည်- ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာတောင်ဘက်တွင် အငတ်ဘေး၊ အကြီးမားဆုံးသော စီးပွားရေးမညီမျှမှု၊ ကပ်ရောဂါအန္တရာယ်များ တိုးလာခြင်း၊ နျူကလီးယားစစ်ပွဲ။ ယနေ့ကျွန်ုပ်တို့လိုအပ်သော နောက်ဆုံးအရာမှာ တည်ငြိမ်မှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးမီးရှူးတန်ဆောင်မှ စစ်ဘုရင်အသစ်ဖြစ်လာခြင်းဆီသို့ ရွေ့ပြောင်းရန် တိုက်ဟောင်းဖြစ်သည်။

Si vis pacem para pacem- ငြိမ်းချမ်းရေးကို လိုချင်ရင် စစ်မဟုတ်ဘဲ ငြိမ်းချမ်းရေးကို တည်ဆောက်ပါ။

*****

စိတ်ကောင်းစေတနာကောင်းရှိသူများ၊ သိပ္ပံပညာရှင်များ ရှိ၊ မရှိ ကြိုဆိုကြသည်။ ဤထုတ်ပြန်ချက်ကို ဤနေရာတွင် လက်မှတ်ထိုးပါ။.