အာရှတိုက်တွင် စစ်မှန်သော ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လူ့အခွင့်အရေးများအတွက် စည်းရုံးခြင်း

ဂျပန်၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၉ သည် ငြိမ်းချမ်းရေးကို သေချာစေရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ သို့သော် အစိုးရအမျိုးမျိုးသည် ထိုပုဒ်မကို ပြောင်းပြန်လှန်ရန် အကြိမ်ကြိမ်ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ အစိုးရသည် ဖိလစ်ပိုင်၊ အမေရိကန်၊ သြစတြေးလျ၊ ယူကေ၊ အီတလီနှင့် အင်ဒိုနီးရှားကဲ့သို့သော အခြားနိုင်ငံများနှင့်လည်း စစ်ရေးသဘောတူညီချက်အမျိုးမျိုးကို ချုပ်ဆိုထားသည်။ ဂျပန်သည် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုများတွင် တက်ကြွစွာပါဝင်နေပြီး အထူးသဖြင့် တောင်တရုတ်ပင်လယ်တွင် ဖိလစ်ပိုင်၏ အခြားနိုင်ငံများ၏ စစ်တပ်များ၊ အဓိကအားဖြင့် အမေရိကန်နှင့်အတူ Balikatan လေ့ကျင့်ခန်းများတွင် ပါဝင်နေသည်။ ဂျပန်သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ အာရှနှင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမေရိကန်စစ်စခန်းအများဆုံးရှိသော နိုင်ငံလည်းဖြစ်ပြီး တက်ကြွသောနေရာ ၁၂၀ ကျော်ရှိသည်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ အာဏာသိမ်းမှုတွေကြောင့် နိုင်ငံသားတွေ၊ အထူးသဖြင့် ရိုဟင်ဂျာလို ဌာနေတိုင်းရင်းသားတွေ အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ရပါတယ်။ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတွေဟာ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေ၊ အတင်းအကျပ် စစ်မှုထမ်းခိုင်းမှုတွေ၊ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်တဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေနဲ့ စီးပွားရေးမတည်ငြိမ်မှုတွေကို ကြာမြင့်စွာ ခံစားခဲ့ရပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံအကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ မကြာသေးမီက ဆွေးနွေးပွဲကို ကြည့်ရှုလိုက်ပါ.

ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတို့အကြား နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှုအငြင်းပွားမှုသည် နှစ်နိုင်ငံလုံးမှ နိုင်ငံသားများကို ပိုင်းခြားထားခဲ့သည်။ ဤသမိုင်းဝင်အငြင်းပွားမှုကို ယနေ့တိုင် မဖြေရှင်းနိုင်သေးဘဲ သေဆုံးမှုများနှင့် နှစ်ဖက်စလုံးမှ လူများစွာ နေရပ်စွန့်ခွာရမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် အာရှတွင် အမေရိကန်စစ်စခန်းအရေအတွက် ဒုတိယအများဆုံးကို လက်ခံကျင်းပသည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်မှစ၍ အပြန်အလှန်ကာကွယ်ရေးစာချုပ်ဖြင့် ဖိလစ်ပိုင်သည် အမေရိကန်နှင့် မညီမျှသောဆက်ဆံရေးကို ခိုင်မာအောင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယနေ့အထိ ဖိလစ်ပိုင်သည် အမေရိကန်နှင့် အခြားလုံခြုံရေးသဘောတူညီချက်များကို ချုပ်ဆိုထားသည်။ Visiting Forces Agreement (VFA) သည် အမေရိကန်စစ်ဘက်တပ်ဖွဲ့များကို ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအတွင်း ကျူးလွန်သော ချိုးဖောက်မှုများတွင် ကာကွယ်ပေးထားကြောင်း သေချာစေသည်။ ၎င်းသည် မကြာသေးမီက အခြားနိုင်ငံများနှင့်လည်း ပါဝင်သည့် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေသော Balikatan လေ့ကျင့်ခန်းများ၏ အဓိကကျောရိုးလည်းဖြစ်သည်။ နှစ်နိုင်ငံအကြား မဟာမိတ်ဖွဲ့မှုကို မြှင့်တင်ရန် မြှင့်တင်ထားသော ကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု သဘောတူညီချက် (EDCA) ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ EDCA သည် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များအား ၎င်းတို့၏နေထိုင်မှုကို နိုင်ငံအတွင်း အလှည့်ကျတိုးချဲ့ခွင့်ပြုခဲ့ပြီး အမြဲတမ်းအခြေစိုက်စခန်းများကို ခွင့်မပြုတော့သော်လည်း အမေရိကန်အား အဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်လည်ပတ်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ တိုးချဲ့ထားသော EDCA တွင် နှစ်နိုင်ငံသည် EDCA အဆောက်အအုံများကို တိုးချဲ့ရန် သဘောတူညီခဲ့ပြီး အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များသည် ဖိလစ်ပိုင်ဒေသခံအခြေစိုက်စခန်းများတွင်ပင် အဆောက်အအုံများ လည်ပတ်နိုင်စေခဲ့သည်။ အမေရိကန်စစ်တပ် ဆက်လက်တည်ရှိနေခြင်းကြောင့် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကိုလည်း တွေ့မြင်ခဲ့ရပြီး မုဒိမ်းမှု၊ လူသတ်မှုနှင့် ရပ်ရွာများ ရွှေ့ပြောင်းခံရမှုများလည်း ရှိနေသည်။

ထိုင်ဝမ်သည်လည်း အမေရိကန်-တရုတ် အားပြိုင်မှုအလယ်တွင် ပိတ်မိနေတတ်သည်။ တရုတ်သည် ထိုင်ဝမ်ကို နယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်ကြေညာထားပြီး အမေရိကန်နှင့် ၎င်း၏ ပြိုင်ဆိုင်မှု မြင့်တက်လာသည့်အခါ ၎င်းကို အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်ချက်ရှိသည်။ အမေရိကန်၏ တရုတ်တစ်နိုင်ငံတည်းမူဝါဒတွင် ထိုင်ဝမ်၏ လွတ်လပ်ရေးကို အသိအမှတ်မပြုသော်လည်း ထိုင်ဝမ်ဆက်ဆံရေးဥပဒေအရ အမေရိကန်သည် ထိုင်ဝမ်သို့ လက်နက်များပေးပို့ပြီး အမေရိကန်စစ်စခန်းများဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံကို ဝိုင်းရံထားသည်။

ထိုင်ဝမ်အကြောင်း ကျွန်တော်တို့ရဲ့ မကြာသေးမီက ဆွေးနွေးမှုကို ဒီမှာ ကြည့်ရှုလိုက်ပါ.