Ni David Swanson, World BEYOND War, Hulyo 28, 2026
Gikuha gikan sa Ang Gubat Usa Gihapon nga Bakak.
Sukad ako nagsulat Ang gubat usa ka pagbugalbugal niadtong 2010 ug gi-update kini niadtong 2015, ang mga bakak nga gigamit aron pagsuporta sa mga gubat nagkalainlain apan nagpadayon. Ang akong katingbanan nagpabilin nga tinuod:
Dili usa ka butang nga kanunay natong gituohan mahitungod sa mga gubat nga makatabang nga magpabilin kini nga tinuod. Ang mga gubat dili maayo o mahimayaon. Ni sila mahimo nga makatarunganon ingon nga usa ka paagi sa pagkab-ot sa kalinaw o bisan unsang butang nga bili. Ang mga hinungdan nga gihatag alang sa mga gubat, sa wala pa, sa panahon, ug human sa kanila (sa kasagaran tulo ka nagkalainlain nga mga hugpong sa mga hinungdan alang sa sama nga gubat) tanan bakak. Komon na ang paghunahuna nga, tungod kay dili gayud kami moadto sa gubat nga walay maayo nga katarungan, nga nakiggubat, kita kinahanglan gayud adunay usa ka maayo nga katarungan. Kini kinahanglan nga balihon. Tungod kay walay maayong hinungdan sa gubat, nga nakiggubat, nakigbahin kita sa usa ka bakak.
Apan adunay mga butang nga nausab. Natapos na ang Iraq Syndrome. Ang Iraq Syndrome, nga gisundog sa Vietnam Syndrome, usa ka pagpanuko sa pagsuporta sa dugang mga gubat tungod sa kasinatian sa pag-agi sa Gubat sa Iraq. Ang maong pagpanuko kasagarang gisabot nga usa ka sakit imbes nga temporaryo nga kalamdagan. Samtang sila si John Kerry, John McCain, Hillary Clinton, ug daghan pang ubang mga tigpaluyo sa Gubat sa Iraq nga wala makaabot sa ilang labing duol nga kahimtang, tanan napakyas nga mahimong presidente, sila si Donald Trump ug Joe Biden wala mapakyas.
Parehong gihimo nila ni Trump ug Biden ang Iraq Syndrome aron magpakaaron-ingnon nga misupak sila sa pag-atake sa Iraq. Naa walay ebidensya nga gibuhat kana ni Trump. Si Biden sa tinuod lang usa ka nanguna nga tigpaluyo sa paglunsad nianang gubat. Dayag nga ang pagbakak bahin nianang nangagi giisip nga igo nga lebel sa kaligdong alang niining bag-ong panahon. Apan walay kinahanglanon nga, bisan sa pagbalik-tan-aw, imong gisaway ang Gubat sa Iraq tungod sa usa ka rason nga nagsugyot og kinatibuk-ang pagdumot sa mga gubat. Ang labing komon nga pagsaway ni Trump mao nga ang Estados Unidos napakyas sa kuhaa ang lana sa IraqNindot hunahunaon nga nagkomedya lang siya, apan si Presidente Trump namulong sa hedkuwarter sa Central Intelligence Agency niadtong Enero 23, 2017, ug nagpasiugda sa usa ka palisiya sa paglunsad og mga gubat alang sa pagpangawat sa mga kahinguhaan.
Ang mga dagkong gubat sa yuta nga nagresulta sa liboan ka mga sundalong Amerikano nga nangamatay karon malikayan na. Tungod kay ang mga kamatayon sa mga Amerikano mao lamang ang mga kamatayon nga adunay dakong epekto sa kadaghanan sa mga korporasyon sa pamamahayag sa US, kini makahatag og impresyon nga ang mga gubat halos nawala na, ang pagtutok sa gamay nga gidaghanon sa mga namatay sa mga Amerikano sa gubat batok sa Iran, ug sa mga bakak bahin niini, bisan pa niana.
Ang pagbalita sa media sa US bahin sa mga gubat, kon kini mahitabo, lagmit nga mopakamenos sa papel sa US. Ang gubat sa Ukraine nakadawat og dakong atensyon sa makadiyot — lakip na ang talagsaon kaayong pagbalita sa mga biktima sa gubat (kon ang tanang bahin sa tanang gubat gibalita sama sa usa ka bahin niini, ang gubat basin mokulo ug mamatay). Apan kasagaran ang gubat sa Ukraine sayop nga gihulagway nga usa ka butang nga ang gobyerno sa US walay kalabotan o walay kalabotan... ug angay unta nga mas may kalabotan. Ang gubat sa Gaza nakakuha usab og atensyon — lakip na pinaagi sa bag-ong gahum sa social media sa pag-impluwensya sa corporate media — apan kadaghanan sa mga report hugot nga nagtuyok sa pagdepensa sa mga nalambigit sa genocide. Ang bisan unsang mga report sa pagkondenar sa mga opisyal sa US sa mass killing lagmit nga makatabang sa pagtangtang sa papel sa US sa pag-armas, pagpondo, legal nga pagpanalipod, ug kolaboratibong pagpropaganda aron suportahan kini. Samtang giseryoso sa corporate media ang mga pag-angkon sa US nga "mosupak" sa mga kalisang nga gipahamtang sa mga Palestinian, ang satirical journal, Ang Sibuyas, ang ulohang balita nag-ingon: “Gisulat ni Trump si Netanyahu nga Hugot nga Gisulat nga Tseke.”
Nagpadayon ang mga gubat, siyempre, sa daghang mga tawo, lakip ang mga gubat sa hangin, mga gubat sa drone, mga gubat sa proxy, mga gubat nga giarmasan sa US, mga kudeta, ug mga pag-ilog sa nasudnong imperyal ubos sa hulga sa gubat. Natingala ako sa pagbisita sa Venezuela, wala madugay human giatake sa militar sa US ang kapital niini ug gidagit ang presidente niini, kung unsa ka subsob nga gipataas sa mga tawo ang ilang kahadlok nga masinati ang parehas nga kapalaran sa Gaza — nga mao, hingpit nga pagkaguba.
Ang mga dagkong bakak nga wala kaayo gikuwestiyon naglakip sa bakak nga, bisan pa sa daghang makalilisang ug dili popular nga mga gubat, mahimong adunay maayong gubat sa dili madugay, ang bakak nga ang pagpondo sa mga pagpangandam sa gubat wala’y kalabutan sa pagpondo sa mga gubat, ang delikado nga bag-ong bakak nga ang pagpondo sa mga pagpangandam sa gubat usa ka serbisyo publiko nga dili gyud nato maangkon og sobra, ug ang bakak nga ang gubat usa ka butang nga gibuhat sa mga tawo o gobyerno sa halos parehas nga sukod.
Siyempre, dili tanan misupak bisan sa usa ka bahin, labi na sa duha, sa tanang gubat niining panahona. Adunay mga higayon nga daghang mga tawo ang makapili sa usa ka naglungtad nga gubat ug tawgon kini nga maayo (mahimayaon o daotan apan kinahanglanon). Gihisgutan nako sa libro kung ngano nga sa akong hunahuna nasayop sila, bisan kung kadaghanan sa mga gubat dali nga nawad-an sa ilang pagkapopular, mao nga ang mga tawo nga wala nako uyoni pipila ka tuig ang milabay lagmit mouyon kanako karon. Apan bisan ang mga kontra sa mga gubat lagmit nga maghunahuna nga ang usa ka hingpit nga wala pa sukad nga maayo nga gubat (o usa ka walay pulos nga pagbuhi sa Ikaduhang Gubat sa Kalibutan sa usa ka radikal nga lahi nga kalibutan) hapit na — o labing menos maghunahuna nga bisan unsa pa ka grabe ang ubang mga gubat, ang kasamtangang mga gubat talagsaon kaayo nga daotan nga dili gyud kini mga gubat. Ang walay katapusan nga mga pananglitan nagwagtang niining pantasya.
Ang pagpondo ba sa mga pagpangandam sa gubat wala nay kalabotan sa pagpondo sa mga gubat? Ang mga tigpasiugda sa gubat wala maghunahuna nga mao kana. Si Trump miingon niadtong 2026, sa dihang giakusahan sa paglapas sa usa ka saad nga dili makiggubat:
"Wala ko naggarantiya nga walay gubat. Ngano kaha nga nagtukod pa ko sa pinakakusgan nga militar sa kalibutan?"
Ngano man gyud? Gawas lang kon mituo ka sa bakak nga sugilanon nga ang kalinaw moabot pinaagi sa kusog ug pagpugong sa militar? Ang mga iskolar nga wala gipondohan sa mga kompanya sa armas daw dili usab motuo niana nga istorya. Niadtong 2025, ang United Nations Development Programme nagpatik ug usa ka report nagpasidaan batok sa dugang nga paggasto sa militar. “Klaro ang ebidensya: ang sobra nga paggasto sa militar dili garantiya sa kalinaw,” miingon ang Kalihim-Heneral sa UN nga si António Guterres sa pagpresentar sa report. “Kanunay kini nga nagpahuyang niini – nagpausbaw sa mga lumba sa armas, nagpalalom sa kawalay pagsalig, ug nagpahilayo sa mga kahinguhaan gikan sa mga pundasyon sa kalig-on.” Ang report naglakip niini nga katingbanan: “Ang makanunayon nga pagtaas sa gasto sa militar sa kalibutan nag-usab sa internasyonal nga talan-awon sa seguridad sa mga paagi nga nagpugong sa wanang sa panalapi ug politika alang sa pagpugong, diplomasya, ug diyalogo. Samtang ang mga Estado naghisgot sa mga kabalaka sa nasudnong seguridad aron ipasabut kini nga mga pagtaas, ang natipon nga epekto mao ang pagpahuyang sa multilateralismo, pag-iway sa mga mekanismo sa pagpugong, ug pig-ot nga mga agianan alang sa malinawon nga pagsulbad sa mga panaglalis.”
Siyempre, sa dihang gitawag sa mga tawo si Trump nga "kandidato sa kalinaw" atol sa matag eleksyon, ang uban kanamo nagtudlo sa iyang hangyo alang sa mas taas nga gasto sa militar, apan dili namo matudlo si Hillary Clinton, Joe Biden, o Kamala Harris isip "tinuod nga kandidato sa kalinaw." Namatikdan lang namo ang sayop sa pag-ila sa usa ka kandidato sa kalinaw kung wala ang bisan kinsa.
Sulod ug gawas sa pwesto, si Trump nahimong pangunang tigpasiugda sa usa ka kusgan nga bakak, usa nga gihimo nga mas malimbungon tungod kay kasagaran dili kini gipahayag. Gihangyo ni Trump nga ang paggasto sa militar, sa US ug uban pang mga gobyerno, dugangan isip porsyento sa usa ka ekonomiya o gross domestic product (GDP). Kini nagpasabot, bisan wala kini gisulti, nga ang paggasto sa militar kinahanglan sukdon isip porsyento sa usa ka ekonomiya, imbes nga usa ka hingpit nga gidaghanon sa dolyar o isip gidaghanon sa dolyar kada tawo. Alang sa mga Amerikano, kini adunay usa ka piho nga bentaha. Gisukod sa gidaghanon sa dolyar nga gigasto, ang paggasto sa militar sa US halos wala sa parehas nga uniberso sa ubang bahin sa kalibutan; aron ipakita kini sa tsart, kinahanglan ka maghimo usa ka graph sa tanan nga ubang mga nasud, idikit kini sa dingding, ug dayon idikit ang usa ka dosena nga dugang nga mga piraso sa papel sa ibabaw niini, pataas sa dingding ug tunga sa kisame, aron maapil ang Estados Unidos. Apan gisukod isip porsyento sa GDP, ang US mahimong mohaum sa usa ka tsart uban sa ubang mga nasud. Dugang pa, ang mga numero mas gamay. Duha ka porsyento paminawon nga gamay ra sa usa ka trilyon. Mas importante, ang mga numero gikuha gikan sa hangin ug mahimong madugangan kung gusto. Sa dihang nagsugod si Trump sa pagpangayo og 2 porsyento, ang uban kanamo nagpasidaan nga kon makuha niya kini, mangayo siya og dugang pa. Sa wala pa kami makaginhawa, nibalhin na siya ngadto sa 5 porsyento. Apan ang pinakagrabe sa tanan mao ang pagsabot nga misunod gikan sa pag-convert sa tanang mga panagsultihanay bahin sa paggasto sa militar ngadto niining mga termino. Kon ang paggasto sa militar mao ang kontra-produktibong daotan nga gituohan sa uban kanamo, nan kinahanglan kini nga pakunhuran ngadto sa zero. Kon kini usa ka kinahanglanon nga daotan, sama sa gihunahuna sa daghan, nan kinahanglan kini nga i-calibrate aron mohaum sa gituohang peligro ug mahimong pakunhuran pinaagi sa mga kasabutan sa disarmament o pinaagi sa pagwagtang sa mga armas ug mga base nga wala magtubag sa tinuod nga panginahanglan. Apan kon ang paggasto sa militar usa ka butang nga kinahanglan nga ma-maximize pinaagi sa arbitraryong pagpangayo og dugang pa niini, nan kini kinahanglan nga usa ka serbisyo publiko o usa ka uban pang matang sa tumong sa iyang kaugalingon. Mahimo pa gani nga makalingkawas si Trump sa paghunong sa pagtawag sa tanang warming nga "depensa" ug ibalik ang usa ka matinud-anon nga label sa US War Department, basta ang gubat, sa kinatibuk-an, usa ka philanthropic nga negosyo. Ang mga nasud nga gamay ra kaayo ang namuhunan sa pagpangandam alang sa mass killing mahimong ikondenar nga mga kabus nga lungsuranon sa kalibutan. Kadtong mitubag sa mga gipangayo ni Trump ug sa Kalihim Heneral sa NATO Ang pagtangtang sa pondo sa pag-atiman sa panglawas ug pagretiro aron lang ilabay ang daghang kantidad sa gubat mahimong dayegon isip responsable nga mga tigdumala sa Yuta.
Kataw-anan kon dili man kaayo trahedya: ang mga tawo nga nagpropaganda sulod sa mga henerasyon aron tawgon ang gubat nga "depensa" wala magtagad kang Trump ug mipilit sa pagpabilin sa Orwellian nga ngalan nga "Defense Department," laing timailhan nga sila nagtuo sa posibilidad sa maayo ug hustong mga gubat.
Nahisgotan nako ang usa pa ka bakak, ang bakak nga ang gubat usa ka butang nga gibuhat sa tanan nga mga tawo o gobyerno sa halos parehas nga sukod. "Ang mga lalaki magpabilin nga mga lalaki," "Ang gubat mao ang kinaiya sa tawo," "Ang kapitalismo nagmugna og gubat," "Ang gubat anaa bisan asa," — kini nga matang sa retorika dili kaayo makatarunganon kung atong dawaton nga 96 porsyento sa katawhan wala lang makiggubat sa layo sa parehas nga sukod sama niining 4 porsyento sa mga tawo dinhi sa Estados Unidos. Sa ting-init sa 2026, gipangayo ni Trump nga ang Kongreso mogasto og sobra sa $1.5 trilyon nga gasto sa militar. Apan sumala sa usa ka taho gikan sa Project on Government Oversight, ang gasto sa militar sa US anaa na sa $1.5 hangtod $1.7 trilyon matag tuig, o — kung imong ilakip (ug nganong dili man?) interes sa utang alang sa nangaging gasto sa militar, $1.7 hangtod $2.3 trilyon matag tuig. Ang mga kalainan taliwala sa lima ka lainlaing mga kalkulasyon nga gipakita sa taho adunay dakong kalabotan sa pagkakomplikado ug kawalay kasiguruhan sa gobyerno sa US, lakip ang lainlaing mga gigikanan sa datos sa gobyerno nga magamit. Nagkinahanglan kini og seryoso nga panukiduki aron masusi ang militarismo, tungod kay kini natago bisan asa. Apan ang mga butang nga mahal mga butang sama sa "Homeland Security," mga benepisyo sa mga beterano, ug interes sa utang.
Ang report wala maghatag kanato bisan gamay nga timailhan sa bisan unsang rason sa pagduhaduha sa pinakataas nga numero. Kon husto ang $2.3 trilyon kada tuig, ug kon ang mga sulugoon ni Trump sa Capitol Hill modugang og laing $0.5 trilyon para lang sa kalingawan ug dugangan og laing $0.2 trilyon ilabi na alang sa pagguba sa Iran ug pagtukod pag-usab sa mga base nga giguba sa Iran — ug ang nagpadayon nga pagkaguba niini mao ang diha-diha nga pasangil sa gubat — nan kita anaa na sa $3 trilyon. . . ug — gawas kon makita ang usa ka dugokan sa daghang mga miyembro sa Kongreso — laing $3 trilyon o labaw pa sa sunod nga tuig ug sa sunod ug sa sunod pa.
Ang mga numero sa badyet sa militar gikan sa Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) kay kaylap nga gigamit, tungod kay ang SIPRI naghatag niini para sa kadaghanan sa mga nasud sa Kalibutan aron ang usa makahimo og mga pagtandi. Apan ang SIPRI nag-ingon nga ang US anaa sa $0.95 trilyon sa 2025. Ang report gikan sa POGO nagsugyot nga ang wala pag-apil sa SIPRI sa mga benepisyo sa mga beterano mahimong usa ka mas dako nga sayop para sa Estados Unidos (nga nakig-away sa daghang mga gubat) kaysa sa ubang mga nasud. Ang gobyerno sa US mas layo usab nga milabaw sa ubang mga nasud sa kalibutan kon bahin sa utang. Ug ang mas gamay nga utang sa ubang mga nasud mahimong tungod sa mga gubat nga wala nila gipakig-away. Busa, posible nga dili kini hingpit nga sobra nga pagtandi tali sa tinuod nga lebel sa paggasto sa militar sa US ug sa lebel sa SIPRI sa gasto sa militar sa tanan. (Timan-i nga ang SIPR walay datos sa 2025 para sa Venezuela, Cuba, o North Korea.)
Sa tuig 2025, ang tibuok kalibutan nga dili sakop sa US, sumala sa datos sa SIPRI, migasto og $1.86 trilyon sa mga militar. Ang China migasto og $0.336 trilyon, ang Russia $0.19 trilyon, ug ang Iran $0.007 trilyon. Samtang, ang US naa sa $2.3 trilyon, mas daghan kay sa ubang bahin sa kalibutan kon iponon, o sobra sa 4 ka pilo sa tulo ka gitudlo nga kaaway niini kon iponon. Ang US ug ang mga kaalyado ug kauban niini ug mga kustomer sa armas sa 2025 (nga mao, ang matag gobyerno gawas sa tulo ka gitudlo nga kaaway) migasto og $3.63 trilyon o halos 7 ka pilo sa hiniusa nga gasto sa tulo ka gitudlo nga kaaway.
Ang hinungdan nganong dili makadaog ang gobyerno sa US sa usa ka gubat dili tungod sa kakulang sa paggasto, kondili tungod sa kakulang sa bisan unsang makanunayong kahulugan sa konsepto sa "pagdaog sa usa ka gubat." Walay gidaghanon sa pagpatay ug kalaglagan nga makadani sa mga nakaluwas nga ganahan o kinabubut-ong mosunod kanimo. Wala gyud. Ang Estados Unidos ug ang kalibutan mahimong mas luwas pinaagi sa paggasto og gamay sa gubat ug mas daghan sa aktuwal nga tabang, kooperasyon, pagmando sa balaod, disarmament, diplomasya, ug walay armas nga sibilyan nga depensa.
Dakong pasalamat nato nga ang kasamtangang gubat batok sa Iran dili kaayo popular kon itandi sa mga gubat kaniadto. Nikabat og usa ka tuig ug tunga una pa nakaingon ang mayoriya nga ang gubat batok sa Afghanistan o ang gubat batok sa Iraq dili unta angay nga gisugdan, ug bisan pa niana wala pay mayoriya nga motapos sa matag usa niadtong mga gubat. Kinahanglan kining ipadayon alang sa gituohang kaayohan sa mga sundalo. Karon aduna na kitay dakong mayoriya nga motapos sa usa ka gubat. Gamay ra kaayo ang atong mahimo bahin niini gawas sa pagsulti sa mga pollster nga atong nasabtan ang bakak. Kon hingpit pa natong nasabtan, atong giboykot, gibalda, gibabagan, ug gisirad-an ang gobyerno sa US hangtod nga kini mosunod sa balaod.
##
